Ağustos ayı ödemeler dengesi kur şokuna ve ekonomideki sıkılaşma adımlarına rağmen virüs salgını ve finansal baskılamanın dış dengede yarattığı tahribatın devam ettiğini gösteriyor. Ankara’nın ikinci dalga endişesiyle sınırlı tepki vermesi ödemeler dengesindeki düzeltmenin tedricen olmasına neden oluyor. Ağustos ayında cari açık 4,6 milyar dolar ile piyasa ortalamasına paralel, İş Yatırım’ın 4,5 milyar dolarlık tahmininin ise biraz üstünde geldi. Finansal baskılamadan kaçmak isteyen hane halkının altına yönelmesi cari dengedeki kötüleşmenin arkasındaki temel gerekçe. Ancak altın ve enerji hariç dengede de önceki aya göre 1 milyar dolarlık bozulma olduğunu belirtelim. Yıllık rakamlara bakalım. 12 aylık birikimli cari açık Temmuz ayına göre 7,9 milyar dolar artarak 15,3 milyar dolardan 23,2 milyar dolara yükseliyor. Cari dengedeki bozulma 12 aylık birikimli çekirdek dengede (enerji ve altın hariç denge) görece daha sınırlı. 12 aylık çekirdek fazla 5,3 milyar dolar azalarak 21,2 milyar dolara geriliyor. Finans hesabında Temmuz ayında görülen 3,9 milyar dolarlık giriş sonrası Ağustos’ta 0,1 milyar dolarlık sınırlı bir çıkış görülüyor. Finans hesabına kanal bazında bakıldığında, efektif ve mevduattan 0,8 milyar dolar, ticari kredilerden 1,5 milyar dolar, doğrudan yatırımlardan 0,4 milyar dolar giriş, portföyden 1,9 milyar dolar, kredilerden 0,8 milyar dolar çıkış görülüyor. Efektif ve mevduat alt detaylarında, yerli bankaların yurtdışındaki muhabir hesaplarında 2,0 milyar dolar çıkış, yabancı banka ve kişilerde 2,4 milyar, TCMB’de 0,4 milyar dolar giriş görülüyor. Alt detaylara aktör bazında bakıldığında bankalara 0,1 milyar, Merkez Bankasına 0,4 milyar dolar giriş, genel hükümetten 0,6 milyar, diğer sektörlerden 0,0 milyar dolar (sermaye çıkışı 0,4 milyar dolar, doğrudan yatırımlar 0,4 milyar dolar) çıkış görülüyor. Ağustos ayında krediler tarafında bankalar (0,7 milyar UV dış borç ödeme, 0,7 milyar UV dış borçlanma, 0,1 milyar dolar net KV borç ödeme) sınırlı net dış borç öderken, şirketler (1,4 milyar UV dış borç ödeme, 0,6 milyar UV dış borçlanma, 0,0 milyar net KV dış borç ödeme) daha yüksek boyutta net borç ödüyor. 2020’nin ilk sekiz ayında uzun vadeli dış borç çevirme oranları bankalar için %75,1 (ilk yedi ay %73,1), şirketler için %59,5 (ilk yedi ay %61,9) olarak gerçekleşti. Lafı çok uzatmadan toparlayalım. Cari açıkta devam eden bozulma (4,6 milyar dolar), sınırlı finansman çıkışı (0,1 milyar dolar) ve net hata kaleminden çıkış (2,8 milyar dolar) ile birleşince ortaya 7,6 milyar dolarlık sürdürülemez bir rezerv kaybı çıkıyor. Son altı ayda (Mart-Ağustos) Merkez Bankası rezervlerindeki kayıp 49 milyar dolar ile (Katar swap parası hariç) ödemeler dengesi serisinin başladığı 1984 senesinden bu yana görülen en yüksek tutara ulaştı. Ödemeler dengesinde cari açığın artması ve finansman çıkışıyla oluşan bu durumun sürdürülemez olduğu Ağustos-Eylül aylarında Türk lirasında yaşanan değer kaybıyla birlikte Ankara tarafından da anlaşıldı ve genişletici politikalar tersine çevrilmeye başlandı. Ancak ekonomi yönetimi uyguladığı kademeli sıkılaşmayı hızlandırmazsa ithalatın baskılanması ve finansman cephesinin düzelmesi zaman alacak. Parasal olmayan altın ithalatındaki yükseliş, beklentilerin üzerinde gelen Ağustos Eylül ayı dış ticaret açığı ve virüs salgınında ikinci dalga ihtimalinin hizmetler dengesi beklentilerimizi aşağı çekmesi ile 2020 yılı için cari açık tahminimizi 28 milyar dolardan 33 milyar dolara (2020 milli gelirinin %4,8’i) yükselttik. İş Yatırım Hibya Haber Ajansı